– Autor: Maciej Wlazło –
Wśród licznych pałaców, parków i dawnych rezydencji Dolnego Śląska można odnaleźć miejsca niemal całkowicie zapomniane – ukryte wśród drzew, pozbawione dawnej świetności, a jednak niosące ze sobą niezwykłą historię. Jednym z takich obiektów jest mauzoleum przedstawiciela rodu von Lachmann-Falkenau barona Roberta Karla w Jałowcu koło Lubania. u koło Lubania. Dzisiaj mauzoleum w Jałowcu pozostaje w stanie daleko posuniętej degradacji, jednak w chwili powstania należało do najbardziej interesujących założeń sepulkralnych regionu.
Kaplica grobowa powstała w drugiej połowie XIX wieku jako pomnik rodzinnej tragedii, a zarazem jako przykład dziewiętnastowiecznej sztuki sepulkralnej, w której architektura, rzeźba i krajobraz tworzyły przemyślaną, symboliczną całość. Jej projektantem był Carl Johann Lüdecke – jeden z najważniejszych architektów działających na Śląsku w epoce historyzmu.
Carl Johann Lüdecke – architekt epoki historyzmu
Carl Johann Bogislaw Lüdecke (1826–1894) należy do grona najwybitniejszych architektów działających na Śląsku w drugiej połowie XIX wieku. Urodził się w Szczecinie i zdobył wykształcenie w berlińskiej Bauakademie – jednej z najważniejszych szkół architektonicznych w ówczesnych Prusach. Nauka w tej uczelni ukształtowała jego warsztat projektowy oraz swobodę w operowaniu stylami historycznymi.
Po zakończeniu studiów związał swoją działalność przede wszystkim ze Śląskiem, a szczególnie z Wrocławiem, gdzie współtworzył architektoniczny krajobraz miasta. Projektował zarówno budynki użyteczności publicznej, jak i rezydencje prywatne, kościoły czy elementy infrastruktury miejskiej. W jego dorobku znalazły się m.in. projekty budynków we Wrocławiu, pałaców dla śląskiej arystokracji oraz realizacje związane z rozwijającą się wówczas infrastrukturą kolejową.
Twórczość Lüdeckego wpisuje się w nurt dojrzałego historyzmu, charakterystycznego dla architektury drugiej połowy XIX wieku. Architekci tego okresu chętnie sięgali do wzorów dawnych epok – przede wszystkim gotyku, renesansu i klasycyzmu – adaptując je do współczesnych potrzeb funkcjonalnych i estetycznych. Cechą charakterystyczną projektów Lüdeckego była dbałość o detal architektoniczny oraz umiejętne powiązanie budowli z otaczającym krajobrazem.
Istotną część jego dorobku stanowiła architektura sepulkralna. Dla przedstawicieli śląskiej arystokracji projektował kaplice grobowe i mauzolea, które często sytuowano w parkach pałacowych lub na prywatnych cmentarzach rodowych. Do znanych przykładów należą m.in. mauzoleum Wollerów w Leśnej czy kaplica grobowa w Rękowie. Mauzoleum w Jałowcu pisuje się w ten nurt jego twórczości.
→ Czytaj więcej w GAL nr 76, str 51 …