Pakoszowski salonik kaflowy

W roku 2013 Zarząd VSK postanowił wesprzeć wyremontowanie salonu kaflowego. Poniżej krótkie wprowadzenie do tematu:

Pakoszowski salonik kaflowy

Pałac Pakoszów, manufaktura zajmująca się wybielaniem lnu powstała przed okresem uprzemysłowienia, jest oddalona 20 km od Jeleniej Góry. Kompleks budynków  w XVIII w. mieścił manufakturę oraz reprezentacyjne pomieszczenia. Interesujące i niezwykłe pomieszanie funkcji, szczególnie w okresie baroku. Obok tzw. saloniku kaflowego należy wymienić wspaniałą, częściowo zrekonstruowaną barokową salę znajdującą się w głównym budynku. Wybudowany pod koniec XVIII w.  solidny budynek z wieżyczką na północ od głównego założenia, jest interesującym przykładem świeckiego wykorzystania budownictwa i architektury wnętrz. Główne pomieszczenie na parterze niedużego budynku jest wyłożone fajansowymi płytkami w typie delft pochodzącymi z pierwszej połowy XVIII w. Te wykonane ręcznie, bez użycia szablonów płytki ozdobione są w większości motywami biblijnymi. Wszystkie cztery ściany głównego pokoju pokryte są w większości ceramiką. Dekorowanie to odzwierciedla ulubioną w XVIII w. metodę zastępującą tapetę.  Skojarzenie z  wielkopowierzchniowymi kaflami z ich higieniczną powierzchnią  do pracy używanymi w kuchni, sanitariatach, laboratoriach  itp. pojawiło się dopiero w XIX w.

Pakoszowski salonik kaflowy- szczegóły

Wyłożenie płytkami holenderskimi reprezentacyjnych budynków mieszkalnych było w XVII i XVIII w.  bardzo powszechne w wyższych sferach mieszczańskich i szlacheckich. Godne uwagi przykłady można obejrzeć na polskim obszarze w pałacu w Nieborowie, czy Dworze Artura w Gdańsku lub też na klatce schodowej pałacu Potockich w Krzeszowicach. Warto przyjrzeć się tzw. pokojowi Beyersdorfów, wyłożonemu kaflami w typie delft, należącego do Muzeum Miejskiego we Wrocławiu. Pierwotnie pokój za tymi kaflami znajdował się w mieszczańskim domu z XVII w. przy placu Blüchnera we Wrocławiu. Pod koniec XIX w.  dostrzeżono ich  zabytkowy charakter i udostępniono  publiczności. Innym przykładem z terenu  Dolnego Śląska jest salonik kaflowy w barokowej posiadłości wiejskiej w Pakoszowie/ Jelenia Góra.  Co ciekawe, zarówno oczywiste pochodzenie, czasowe zaszeregowanie, jak i motywy płytek z Delft pokrywają się z materiałami użytymi w pokoju Beyersdorfów. Możliwym było wspólne źródło zakupu materiału.

Zachowały się w 80% pozostałe,  zasadnicze detale wyposażenia pomieszczenia w Pakoszowie: drewniana ścienna boazeria kasetonowa, oraz wszystkie drzwi wraz z zabytkowymi okuciami. Ocalał również główny element przyciągający spojrzenia, jakim jest kominek ozdobiony rokokowymi ornamentami. Jest w bardzo dobrym stanie i może dalej spełniać swoje funkcje. W niedużym pomieszczeniu sąsiadującym z pokojem, znajdują się całkowicie zachowane urządzenia sanitarne z XVIII w. Barokowa dekoracja sufitu pomieszczenia z kaflami jest w dobrym technicznym stanie. Na nieszczęście malarstwo plafonowe  nie dotrwało do chwili obecnej i będzie musiało zostać po części odtworzone. Pozostały tylko jego fragmenty, które zostaną odtworzone za pomocą punktowego retuszu.

Główny budynek został już w latach 2009-2010 wyremontowany. Nowa więźba dachowa, wymurowanie kominów, pokrycie dachu łupkiem, okapy, tynkowanie, nowe okna zgodnie z historycznymi pierwowzorami. Ślepy pułap między parterem a pierwszym piętrem trzeba było usunąć podczas prac konserwatorskich prowadzonych w latach 2009- 20010. Głównym zadaniem jest odrestaurowanie zgodne z wymogami konserwatorskimi gabinetu kaflowego, mianowicie malarstwa plafonowego i zabytkowych kafli. Po ukończeniu prac budynek będzie udostępniony publiczności. W tym celu należy zamontować możliwie najmniej ingerujące w oryginalną substancję schody, aby zapewnić prosty dostęp na wyższą kondygnację. Parter można będzie wykorzystać na niedużą stałą wystawę, aby wprowadzić na przykład w architekturę i barok Dolnego Śląska lub w technikę, produkcję i pochodzenie holenderskiej sztuki wykonywania kafli.

Dokładniejsze wprowadzenie przedstawia opinia rzeczoznawcy dotyczącą kabinetu kaflowego- TU

Będziemy Państwu wdzięczni za wsparcie naszych projektowych działań. Prosimy o darowizny na konto Stowarzyszenia Pielęgnowania Kultury i Sztuki / Verein zur Pflege schlesischer Kunst und Kultur e.V., konto nr 15004163, BLZ: 850 500 00 Sparkasse Oberlausitz Niederschlesien, dopisek  „Gabinet kaflowy”/ ”Kachelkabinett”